Iedere maand lichten we samen met MooisteRoutes.nl een wandelroute uit een andere hoek van Nederland uit. Vorige maand liepen we dag 1 over de stuwwal naar Wageningen. Dit is de terugweg, en het is een heel andere wandeling: waar dag 1 hoog door de bossen en beekdalen ging, blijf je vandaag laag, aan de voet van de stuwwal waar hij afbreekt naar de rivier.
De route in cijfers
De wandeling is een lijntocht van 20 kilometer, opgezet als dagtocht. Honden mogen mee, aangelijnd op de landgoederen en het kasteelterrein. Je begint bij het busstation van Wageningen op de Stadsbrink en eindigt bij NS station Oosterbeek.
Onder je voeten wisselt het minder dan op dag 1, maar het uitzicht des te meer. Je loopt over de rand van de Veluwse stuwwal waar die steil afloopt naar de Rijn, met daartussen de uiterwaarden en de zomerdijken. Een paar korte klimmetjes naar de landgoederen, verder overwegend vlak langs het water.
Ken je dit deel van Gelderland nog niet, dan vind je in onze gids voor wandelen op de Veluwe de gebieden eromheen.
De route ‘De Rijn langs’ staat klaar als gratis download. Geen registratie, geen abonnement. Let op: zoals altijd is de route maximaal 3 maanden gratis beschikbaar, dus haal hem binnen zolang het kan.
Heen en terug zonder auto
Bij een lijnwandeling is de terugreis de helft van je planning, en deze route maakt het je makkelijk. Busstation Wageningen bereik je met de bus vanaf station Ede-Wageningen of vanaf Arnhem. Kom je met de auto, dan parkeer je rond de Stadsbrink of op het Olympiaplein.
Aan het eind stap je bij station Oosterbeek zo op de trein richting Arnhem of Utrecht. En er is een prettige bijkomstigheid: buslijn 51 tussen Arnhem en Wageningen rijdt over vrijwel je hele route, via Oosterbeek, Doorwerth en Heveadorp. Dat betekent dat je onderweg kunt afhaken als je genoeg hebt, of pas later kunt instappen. Kijk de vertrektijden vooraf na op 9292.nl, want na 20 kilometer sta je niet graag te wachten op een winderige halte.
Loop je vaker met de trein naar het startpunt, kijk dan ook eens naar onze selectie NS-wandelroutes. Diezelfde opzet, maar dan met markering onderweg.
Beginnen op de Wageningse Berg: het Belmonte Arboretum
Je start meteen met het mooiste uitzicht van de dag. Het Belmonte Arboretum ligt op de Wageningse Berg, een stuwwal die in de ijstijd door het landijs is opgestuwd, en vanaf de rand kijk je uit over de Nederrijn en de Betuwe. Het is een goede plek om even stil te staan voordat je afdaalt, want dit panorama loop je zo weer uit.
Het arboretum beslaat ruim tien hectare met bijzondere bomen en heesters, en collecties rododendrons, rozen en camelia’s. Na de oorlog legde de Wageningse universiteit de tuin aan op de beschadigde buitenplaats Belmonte; sinds 2012 wordt hij beheerd door de Stichting Belmonte Arboretum. De tuin is elke dag gratis toegankelijk, van zonsopgang tot zonsondergang, dus hoe vroeg je ook vertrekt, je kunt er terecht.
Pro tip: loop deze route van west naar oost, dus vanaf Wageningen. Zo pak je het uitzicht van de Wageningse Berg als eerste, met de ochtendzon in de rug over de rivier, en spaar je de zwaarste geschiedenis van de dag, Oosterbeek, voor het eind. Precies andersom dan dag 1, waar je juist tegen de klok in liep.
Over de zomerdijken naar kasteel Doorwerth
Vanaf de berg zak je af naar de uiterwaarden en kom je op de zomerdijken, de lage dijken die het land beschermen tegen het gewone zomerpeil maar bij hoogwater onderlopen. Hier loop je echt langs de Rijn, met de rivier aan je rechterhand en het water van de uiterwaardplassen aan je linker. Na Renkum voert de dijk je naar het punt waar je het al van verre ziet liggen: kasteel Doorwerth, laag in de uiterwaarden aan het water.
Het is een van de oudste en grootste kastelen van Gelderland. In de dertiende eeuw liet Berend van Dorenweerd hier een houten burcht bouwen, en in de zeven eeuwen daarna groeide het uit tot het waterkasteel dat er nu staat. In het najaar van 1944, tijdens de Slag om Arnhem, werd het een puinhoop. De restauratie duurde zevenendertig jaar en was pas in 1983 klaar.
Vandaag beheert Geldersch Landschap & Kasteelen het kasteel, en binnen zitten drie musea: het Nederlands Jachtmuseum, de Nationale Bosbouwcollectie en Museum Veluwezoom. Het kasteel is open van dinsdag tot en met zondag, van 11.00 tot 17.00 uur, en een kaartje kost 15 euro voor volwassenen en 7,50 euro voor kinderen. Wil je alleen even pauzeren, dan zit op het voorplein Kasteelcafé De Zalmen.
Pro tip: de horeca op deze route is net als op dag 1 geen zekerheid. De Zalmen bij het kasteel en het Koetshuis bij Belmonte zijn je twee betrouwbaarste stops, maar hun openingstijden hangen af van seizoen en dag. Neem koffie en lunch gewoon mee, dan ben je nergens afhankelijk van een gesloten deur.
Het uitzicht van Duno en het dorp van rubber
Voorbij het kasteel klim je even terug de stuwwalrand op, naar landgoed Duno. Achtenzestig hectare bos op de helling boven de rivier, en vanaf het Dunoplateau en de Fonteinallee heb je opnieuw een weids uitzicht over de Rijn, de Betuwe en in de verte de skyline van Arnhem. Op het landgoed ligt ook de Hunnenschans, een oude ovale aarden ringwal die nu een fraai uitkijkpunt is. Van de villa Duno, eind achttiende eeuw gebouwd en later een hotel, is niets meer over: die werd in 1944 verwoest en nooit herbouwd. Voor je hond is dit een fijn stuk, want Duno heeft een losloopgebied.
Onderaan de helling loop je Heveadorp binnen, en die naam is geen toeval. Het dorp is gebouwd bij de rubberfabriek Hevea, genoemd naar de rubberboom. Ondernemer Wilhelmi kocht hier in 1915 de grond en begon een jaar later met de bouw van de fabriek én een compleet tuindorp voor de arbeiders, in het beekdal bij Doorwerth. Eind jaren dertig werkten er zo’n vijftienhonderd mensen, die schoenen, hakken en rubberlaarzen maakten. In 1975 verhuisde de productie naar Renkum en werd het oude fabrieksterrein afgegraven en teruggegeven aan de natuur. Wat bleef zijn de arbeiderswoningen in Engelse landhuisstijl met hun rieten daken, nog altijd het gezicht van het dorp.
Oosterbeek: waar een heel leger over de Rijn terugtrok
De laatste kilometers lopen langs de beken en bronnen van landgoed de Hemelse Berg de rand van Oosterbeek in. Het is een glooiend, waterrijk park, in 1848 gekocht door schrijver Johannes Kneppelhout, die het opnieuw liet inrichten. Het oude landhuis overleefde de oorlog niet en is gesloopt; de oranjerie, het koetshuis en een oud tuinmanshuis staan er nog.
En daarmee ben je terug bij de geschiedenis die deze hele route omlijst. Waar dag 1 eindigde bij de capitulatie in Wageningen, begon hier een week eerder de andere kant van dat verhaal. In september 1944 landden bij Arnhem en Oosterbeek duizenden geallieerde parachutisten, als onderdeel van Operatie Market Garden. De Slag om Arnhem liep uit op een nederlaag, en in de nacht van 25 op 26 september trok wat er van de Britse luchtlandingsdivisie over was zich terug uit de kessel rond Oosterbeek. Langs uitgelegde witte tapes liepen de soldaten in het donker naar de Rijn, precies de oever waar jij vandaag langs bent gelopen, en staken per boot of zwemmend over naar de zuidkant. Ruim tweeduizend haalden het.
Wie er meer van wil zien, loopt in Oosterbeek langs het Airborne Museum Hartenstein en de Airborne-begraafplaats, waar de gesneuvelden van die dagen liggen. Het is een stille afsluiting van een dag die begon met uitzicht en koffie, en dat contrast hoort bij deze route.
Wat je meeneemt
Twintig kilometer met beperkte bevoorrading vraagt om minimaal twee liter water, meer op een warme dag. Vul bij als je bij het kasteel of het arboretum stopt.
Verder: schoenen waar je een lange dag op kunt staan. De dijken lopen makkelijk, maar de klimmetjes naar Belmonte en Duno en de bospaden onderweg tellen op. Twijfel je over je huidige paar, dan helpt ons overzicht van wandelschoenen die we zelf hebben getest je verder. Voor een dag als deze zit je met een dagrugzak van rond de 20 tot 25 liter goed.
Je telefoon met het gpx-bestand hoort er ook bij, want de route is niet doorlopend gemarkeerd. Navigeren kost stroom, dus neem een powerbank mee. En zet de vertrektijden van je trein en bus ergens waar je ze offline kunt zien.
En zo is de cirkel rond
Dit was de tweede helft van de tweedaagse Over de Stuwwallen van de Rijn. Samen met dag 1, Op naar Wageningen, heb je nu de complete lus gelopen: heen over de stuwwal door de beekdalen, terug laag langs de rivier. Wil je ze achter elkaar lopen, dan slaap je in Wageningen, dan begin je de tweede ochtend uitgerust op de goede plek.
Wil je dichtbij blijven en iets anders lopen, dan ligt de Posbank een kwartier rijden verderop, en in ons overzicht van wandelroutes in Nederland staat per streek wat er te lopen valt.
Zin om deze route te lopen?
De route ‘De Rijn langs’ staat klaar als gratis download. Geen registratie, geen abonnement. Let op: zoals altijd is de route maximaal 3 maanden gratis beschikbaar, dus haal hem binnen zolang het kan.
Smaakt het naar meer? Met een account op www.mooisteroutes.nl loop je alle 1600 routes die Nederland te bieden heeft.
