Waarom je een blaar krijgt
Een blaar is een reactie op schuiven. Je huid bestaat uit lagen, en als de bovenste laag over de laag eronder heen en weer beweegt, laten ze op een gegeven moment los. In de ruimte die dan ontstaat loopt vocht. Dat is de blaar.
Drie dingen versnellen dat proces. Warmte maakt de huid zachter. Vocht maakt de huid nog zachter en verlaagt de wrijving tussen sok en huid niet, maar juist tussen huidlagen onderling. En beweging van je voet in de schoen levert de schuifkracht.
Dat verklaart waarom je in oktober op een droge zandweg kilometers maakt zonder iets te merken, en in juli na twaalf kilometer op je hiel loopt te hinken. Het is niet de afstand. Het is de combinatie.
Dat betekent ook iets voor de volgorde van je maatregelen. Een blarenpleister lost geen schoen op die te groot is. Begin bovenaan.
Zorg eerst dat je schoen niet schuift
Als je hiel omhoog komt bij elke stap, krijg je een hielblaar. Zo simpel is het. Geen enkele sok, tape of zalf compenseert een schoen waarin je voet ruimte heeft om te bewegen.
Test het staand op een helling of op een trap. Zet je voet plat, houd je hiel op de grond en buig door je knie. Voel je je hiel loskomen van het voetbed, dan zit je schoen niet goed vast.
Meestal ligt de oplossing in de veters. Strik strak over de wreef, waar je voet naar achteren in de hielkom wordt geduwd, en laat de veters over je tenen juist wat losser. Met de bovenste twee ogen kun je een hielsluiting maken: voer de veter aan elke kant door het eigen bovenste oog terug naar beneden, zodat er een lusje ontstaat, en trek de veters daar doorheen. Je hiel komt dan vast te zitten zonder dat je wreef eronder lijdt.
Helpt dat niet, dan is de schoen te groot of te breed. Bij een nieuwe schoen wil je ongeveer een duimbreedte ruimte voor je tenen bij het bergaf lopen, en nul beweging bij je hiel.
Let ook op de categorie. Wandelschoenen worden ingedeeld van A tot D, en een te zware schoen geeft net zo goed blaren als een te lichte.
| Categorie | Waarvoor | Blaarrisico |
|---|---|---|
| A | Verharde paden, bospaden, stadswandelingen | Laag, mits de maat klopt |
| A/B | Onverhard, lichte heuvels, dagtochten | Laag |
| B | Bergpaden, meerdaagse tochten met bagage | Middel, vraagt inlopen |
| B/C en C | Hooggebergte, stugge zolen | Hoog als je hem op vlak terrein draagt |
| D | Alpien, stijgijzers | Niet voor wandelen |
Voor Nederland en België kom je vrijwel altijd uit op A of A/B. Een stugge bergschoen op een Brabants laarzenpad is geen extra bescherming maar een extra drukplek, want de zool buigt niet mee met je afwikkeling.
Pro tip Meet je voeten aan het eind van de middag, niet ’s ochtends. Na een dag staan en lopen zijn ze tot een halve maat groter. Dat is de maat waarop je een wandelschoen koopt, want tijdens een wandeldag zwellen ze net zo hard op.
Kies sokken die je zweet wegvoeren
Katoen zuigt vocht op en houdt het vast. Een katoenen sok is na een uur wandelen een natte lap tussen je huid en je schoen, en dat is precies de omstandigheid waarin je huid het snelst loslaat.
Wandelsokken van merinowol of een synthetische mengeling voeren transpiratievocht af naar de buitenkant van de sok, waar het kan verdampen. Dat scheelt meer dan welk smeermiddel dan ook. Let daarnaast op naden: een sok met een platte teennaad of zonder naad geeft geen drukpunt op je tenen.
Welke dikte je nodig hebt hangt af van je schoen en het seizoen. In onze vergelijking van wandelsokken staat per model waar hij goed in is, en als je twijfelt tussen dun en dik lees dan eerst welke sokdikte je nodig hebt.
Twee dunne lagen werken bij sommige mensen beter dan één dikke. De wrijving vindt dan plaats tussen de twee sokken in plaats van tussen sok en huid. Probeer het uit op een oefenwandeling, want het vraagt wel iets meer ruimte in je schoen.
Jouw voet is niet gemiddeld
Schoenen worden gemaakt op een gemiddelde leest. Als jouw voet daarvan afwijkt, krijg je een blaar op steeds dezelfde plek, hoe goed je verder ook alles doet.
Bij een brede voorvoet knelt de schoen op de bal en krijg je blaren op de zijkant van je grote of kleine teen. Zoek merken met een ruime neus, zoals Altra of Keen, of vraag om een bredere leest. Een halve maat groter kopen lost dit niet op, want dan gaat je hiel schuiven.
Bij een hoge wreef drukt de veterpartij op je wreef en gaan je tenen slapen. Sla het middelste vetergaatje over, of gebruik een schoen met een flexibel vetersysteem. Losser strikken is geen oplossing, want dan komt je hiel omhoog.
Bij een smalle hiel slipt je hiel in een schoen die verder prima past. Zoek een model met een smallere hielkap, of gebruik een hielinzetstuk. De hielsluiting uit de vorige sectie is hier het eerste dat je probeert.
Weet je niet welke je bent, laat dan een keer een voetscan doen bij een wandelspeciaalzaak. Dat kost een half uur en het scheelt je jaren van dezelfde blaar.
Neem een tweede paar sokken mee
Op een lange dag zijn je sokken rond de lunch klam. Een schoon droog paar aantrekken tijdens de pauze is een van de goedkoopste dingen die je voor je voeten kunt doen.
Trek dan meteen je schoenen uit en laat je voeten een kwartier drogen in de zon of de wind. Het klinkt als tijdverlies, maar het is de reden dat je ’s avonds nog steeds kunt lopen.
Bij een meerdaagse tocht neem je per dag een vers paar mee, en was je de gedragen sokken ’s avonds uit. Sokken die je twee dagen achter elkaar draagt zijn stug van het opgedroogde zout, en dat schuurt.
Plak je bekende drukplekken vooraf af
Iedereen heeft zijn eigen plek. Bij de een is het de buitenkant van de hiel, bij de ander de bal van de voet of de zijkant van de grote teen. Als je die plek kent, plak hem dan af voordat je vertrekt, niet als het al pijn doet.
Wandel.nl noemt twee tapes die zich in de praktijk bewijzen: Leukoplast, de bruine kleefpleister die goed hecht en meebeweegt, en Fixomull, wit en huidvriendelijker voor wie snel geïrriteerde huid heeft. Beide blijven zitten als je zweet, wat gewone pleisters niet doen.
Plak op een droge, schone huid. Rond de hoeken van de tape af met een schaartje, want een rechte hoek laat als eerste los. En zorg dat er geen enkele plooi in zit, want een plooi in je tape geeft precies de drukplek die je wilde vermijden.
Test het altijd eerst op een gewone wandeling van een uur of twee. Een tape die je nog nooit hebt gedragen ga je niet uitproberen op de eerste dag van de Vierdaagse.
Voetwol op de plek die begint te irriteren
Onderweg is een plukje voetwol het snelste hulpmiddel dat er is. Je komt het ook tegen als loperswol of wandelwol, maar het is hetzelfde spul. Je legt het rauw op de huid op de plek die irriteert, trekt je sok er overheen en loopt door. De wol hecht aan je sok en niet aan je huid, dus je hebt er geen pleister bij nodig.
Het werkt op twee manieren. De wol vult de ruimte waar je schoen tegen je voet drukt, waardoor de druk over een groter oppervlak wordt verdeeld. En de vezels nemen vocht op, zodat de huid eronder droger blijft.
Gebruik genoeg. Een te dun laagje verschuift en doet niks. De vuistregel is dat je de huid er niet meer doorheen mag zien.
Twee dingen om te weten: leg het niet op een open of kapotte blaar, en gebruik het niet als je een lanolineallergie hebt. Er bestaat een lanolinevrije variant voor wie daar last van heeft. Hoe je het precies aanbrengt en waar je het koopt staat in ons stuk over voetwol.
Vaseline: waarom je overal iets anders leest
Dit is het punt waarop de adviezen elkaar tegenspreken en waar veel wandelaars vastlopen.
Wandel.nl zegt: doe het niet, met vaseline smeer je de poriën van je huid dicht waardoor die niet meer kan ademen. De ANWB zegt het omgekeerde en adviseert je voeten dun in te smeren met vaseline of uierzalf. Het Rode Kruis houdt het op een vette crème.
Ze hebben alle drie een punt, maar ze hebben het over verschillende momenten. Een dunne laag vette crème op een droge huid houdt die soepel, en een soepele huid scheurt minder snel. Een dikke laag vaseline vlak voor vertrek doet iets anders: die houdt het zweet vast in je sok, en een natte huid geeft juist eerder een blaar.
Het praktische advies daaruit: smeer de avond voor een lange wandeling, dun, en laat het intrekken. Smeer niet vlak voor je in je schoenen stapt. Wie erg zweterige voeten heeft is beter af met een beetje talkpoeder in de sok dan met vet op de huid, al moet je dat ook niet te dik doen, want klonterend poeder is zelf een drukplek.
Meer over de dagelijkse verzorging van je huid en eelt lees je in je voeten verzorgen.
Stop zodra het schuurt, niet vijf kilometer later
Dit is de tip die het verschil maakt en niets kost.
Op het moment dat je een warm plekje voelt, is er nog geen blaar. Er is wrijving. Als je dan binnen een paar minuten stopt, je schoen uittrekt en er tape of wol op legt, gebeurt er verder niets. Als je doorloopt tot de volgende pauze, heb je een blaar en loop je de rest van de dag anders, waarna je knie of je heup het overneemt.
De praktijk is dat vrijwel niemand stopt. Je loopt in een groep, het is nog vier kilometer tot de koffie, en je denkt dat het wel meevalt. Het valt niet mee.
Pro tip Spreek bij een groepswandeling vooraf af dat iedereen mag roepen dat er gestopt wordt voor een voet. Zonder die afspraak durft niemand het te zeggen en loopt de hele groep met blaren binnen. Twee minuten stoppen kost de groep niets. Een gestrande wandelaar op kilometer 25 kost een uur.
Blaren tussen je tenen zijn een apart probleem
Tape werkt tussen je tenen slecht. De ruimte is te klein, het rolt op en dan heb je een harde rand op precies de verkeerde plek.
Teensokken lossen dit bij de meeste mensen in één keer op. Elke teen zit in een eigen kokertje, waardoor huid nooit tegen huid schuurt. Ze zitten even wennen en ze passen niet lekker in elke schoen, maar wie hier last van heeft is er meestal van af.
Het alternatief onderweg is een dun plukje voetwol tussen de tenen. Dat werkt en is klein genoeg om altijd bij je te hebben.
Houd daarnaast je teennagels kort en recht geknipt. Een nagel die net iets te lang is drukt bij het bergaf lopen tegen de teen ernaast, en dat geeft zowel een blaar als een blauwe nagel.
Bouw op naar de lange dag
Schoenen moeten ingelopen zijn en je voeten moeten getraind zijn. Beide kosten weken en geen van beide is te versnellen.
Een lederen wandelschoen heeft rond de 50 kilometer nodig voordat hij de vorm van jouw voet heeft aangenomen. Een lichte synthetische schoen is sneller klaar, maar ook die draag je niet voor het eerst op de dag zelf.
Loop in de weken voor een lange tocht op de schoenen én de sokken die je die dag draagt, en bouw de afstand rustig op. Test in diezelfde weken je tapemethode, je sokwissel en je wol, zodat je op de dag zelf niks nieuws doet.
Ga je naar de pedicure voor een dikke eeltrand, doe dat dan minstens twee weken van tevoren. Vers weggehaald eelt is gevoelige huid.
Wat je meeneemt: de blarenkit
Dit past in een klein zakje en weegt bijna niets.
- Een rol Leukoplast of Fixomull, en een klein schaartje
- Een paar blarenpleisters voor een blaar die er al is
- Een plukje voetwol
- Een schoon paar sokken
- Een steriele naald of blarenprikker en een alcoholdoekje
- Een paar steriele gaasjes
De naald zit erin voor het geval een blaar zo groot wordt dat je niet meer kunt lopen, niet omdat je hem standaard gebruikt. Daarover gaat de volgende sectie.
Je hebt tóch een blaar. Wat nu?
Laat hem het liefst heel. Zolang het dakje intact is, ligt er een steriele afdekking op de wond eronder en kunnen er geen bacteriën bij. Een blarenpleister eroverheen en doorlopen is dan de beste optie.
Thuisarts.nl is duidelijk over doorprikken: doe het alleen als je er veel last van hebt. Er kunnen bacteriën in een doorgeprikte blaar komen, en het is onzeker of je er minder pijn van hebt of dat het sneller geneest.
Prik je hem toch door omdat je anders niet verder komt, dan doe je dat zo. Desinfecteer de huid met alcohol. Prik met een steriele naald aan twee kanten aan de rand van de blaar, niet in het midden. Druk het vocht er voorzichtig uit met een gaasje. Laat de losse huid zitten en knip er nooit iets vanaf, want dat dakje is je verband. Dek af met een steriel gaasje en plak dat vast met tape, dakpansgewijs, zodat het niet verschuift.
Een blaar door wrijving gaat volgens Thuisarts meestal binnen één tot twee weken vanzelf over. In die periode wil je de oorzaak weghalen, dus andere schoenen of minder kilometers.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Bel dezelfde dag als een van deze dingen speelt:
- De pijn neemt toe ondanks dat je rust houdt
- De huid rond de blaar wordt warm en roder of donkerder
- Er komt pus uit, of het gaat ruiken
- Je krijgt koorts
- Je krijgt zomaar veel blaren zonder dat er druk of wrijving is geweest
Heb je diabetes of verminderd gevoel in je voeten, wacht dan niet af en laat een blaar altijd door een professional beoordelen. Een wond die je niet voelt, merk je pas als hij groot is.
Veelgestelde vragen
Hoe voorkom je blaren tijdens het wandelen?
Zorg eerst dat je schoen niet schuift: de juiste maat, goed ingelopen en strak genoeg gestrikt over de wreef. Draag daarna sokken die transpiratievocht afvoeren en neem een tweede paar mee. Plak plekken waar je vaker een blaar krijgt vooraf af met tape, en stop meteen als je iets voelt schuren.
Moet ik mijn voeten insmeren voor het wandelen?
De adviezen spreken elkaar tegen. Een dunne laag vette crème op een droge huid, de avond voor je wandeling, houdt de huid soepel. Een dikke laag vaseline vlak voor vertrek werkt averechts: het houdt vocht vast in je sok en een natte huid scheurt eerder. Smeer dus de avond ervoor, dun, en niet vlak voor je gaat lopen.
Helpt tape tegen blaren?
Ja, preventief afplakken van bekende drukplekken werkt goed. Gebruik een tape die blijft zitten als je zweet, zoals Leukoplast of Fixomull. Plak zonder plooien en met afgeronde hoeken, en probeer het altijd eerst op een oefenwandeling voordat je het op een lange dag doet.
Mag je een blaar doorprikken?
Alleen als je er veel last van hebt. Thuisarts.nl wijst erop dat er bacteriën in een doorgeprikte blaar kunnen komen en dat het onzeker is of je er minder pijn van hebt of sneller geneest. Prik je toch, desinfecteer dan eerst, prik aan twee kanten met een steriele naald, druk het vocht voorzichtig uit en laat de losse huid zitten.
Wat doe je tegen blaren tussen je tenen?
Tussen je tenen werkt tape slecht, omdat het gaat rollen. Teensokken houden de huid van elkaar gescheiden en lossen het probleem bij de meeste mensen op. Een plukje voetwol tussen de tenen is het alternatief onderweg.
Hoe bereid ik mijn voeten voor op een lange wandeltocht?
Bouw de afstand in de weken ervoor rustig op in de schoenen en sokken die je op de dag zelf draagt. Houd je teennagels kort geknipt, laat een dikke eeltrand door een pedicure weghalen en test je tape- of wolmethode op een oefenwandeling. Loop de tocht niet op schoenen die je nog geen 50 kilometer hebt gedragen.
Waarom krijg ik blaren op mijn hielen?
Een hielblaar betekent bijna altijd dat je hiel omhoog komt in de schoen. Strik de veters strakker over de wreef zodat je voet naar achteren wordt gehouden, of maak een hielsluiting met de bovenste twee ogen. Als dat niet helpt, is de schoen te groot of te breed.
Zijn dure wandelschoenen beter tegen blaren?
Nee. Boven ongeveer 120 euro betaal je voor materiaal, waterdichtheid en levensduur, niet voor pasvorm. Een schoen van 100 euro die past geeft minder blaren dan een schoen van 300 euro die niet past. Besteed je tijd aan passen, niet aan je budget.
Helpen inlegzolen tegen blaren?
Soms. Een inlegzool die je voet beter ondersteunt vermindert het schuiven en dus de wrijving. Maar een zool die dikker is dan de originele maakt je schoen kleiner, en dan krijg je juist een drukplek op je wreef of je tenen. Haal altijd de originele zool eruit voordat je een nieuwe erin legt.
Hoe lang moet ik nieuwe wandelschoenen inlopen?
Een lichte synthetische schoen is na 20 tot 30 kilometer klaar. Een stevige lederen schoen heeft er 50 tot 80 nodig. Begin binnenshuis, ga daarna korte stukken buiten lopen en bouw op met de sokken die je op de dag zelf draagt.
Wanneer moet ik met een blaar naar de huisarts?
Bel dezelfde dag bij toenemende pijn ondanks rust, bij een warme en roder of donkerder wordende huid rondom, bij pus of stank, bij koorts, of als je zomaar veel blaren krijgt zonder druk of wrijving.
