Je hoeft de krant niet te lezen om te merken dat reizen duurder wordt. Een gezin van vier dat naar Spanje wil, betaalt dit jaar al snel honderden euro’s meer dan vorig jaar. Maar de cijfers achter dat gevoel zijn interessanter dan je denkt. En voor wandelaars pakt de situatie verrassend goed uit.
In het kort
39% van de Nederlanders kiest dit jaar voor vakantie in eigen land, het hoogste percentage in jaren. Vliegtickets zijn duurder geworden door een hogere belasting en een verdubbelde brandstoftoeslag bij KLM. Hotels en vakantiehuisjes in Nederland kosten meer door de btw-verhoging van 9 naar 21% op logies. De dagtrip pakt daartussen goed uit: geen overnachting, geen extra kosten, wél het gevoel dat je echt ergens geweest bent.
Wat de ANWB Vakantiemonitor 2026 zegt
Elk jaar peilt de ANWB hoe Nederlanders hun vakantieplannen maken. De editie van de ANWB vakantiemonitor 2026, gepubliceerd in januari op basis van een onderzoek onder ruim 2.000 mensen, laat een duidelijke verschuiving zien. 39% kiest dit jaar voor vakantie in eigen land. Ter vergelijking: in 2024 was dat nog 30%. Nederland staat daarmee voor het eerst op de eerste plek, boven Spanje (31%), Duitsland (28%) en Frankrijk (26%).
Een opmerkelijk detail uit hetzelfde onderzoek: 45% van de ondervraagden zegt extra behoefte aan vakantie te hebben door de onrust in de wereld. Vakantie als uitlaatklep. En dan kies je liever iets vertrouwds en dichtbij, zonder gedoe op een vliegveld.
Waarom vliegen duurder wordt
Per 1 januari 2026 is de Nederlandse vliegbelasting verhoogd naar €30,25 per ticket. Dat klinkt beheersbaar, maar het is niet het enige wat er bovenop komt. De kerosineprijs is het afgelopen jaar explosief gestegen. KLM reageerde in maart 2026 door de brandstoftoeslag op intercontinentale retourtickets te verdubbelen naar €100. Een retourticket naar New York kost daardoor al snel €200 meer dan een jaar geleden.
Voor een gezin van vier op een Europese vlucht telt dat ook op. De drempel om snel naar Lissabon of Barcelona te vliegen is merkbaar hoger geworden.
De btw-verhoging op logies: de onbekende kostenstijger
Minder in het nieuws, maar minstens zo voelbaar: de btw op overnachtingen in Nederland ging per 1 januari 2026 van 9% naar 21%. Hotels, vakantiehuisjes, campings, bed and breakfasts. Alles wat een slaapplek biedt in eigen land is duurder geworden.
Een vakantie in eigen land was altijd al populair vanwege het gemak. Nu wordt het ook relatief goedkoper vergeleken met vliegen, maar absoluut gezien duurder als je overnacht. De uitzondering is de dagtrip. Geen overnachting betekent geen btw-stijging. Een dagretour Utrecht kost €12 en je bent om vijf uur thuis voor het avondeten.
tip: de NBTC Forecast 2026 verwacht een lichte daling van het aantal binnenlandse verblijfsgasten door de btw-verhoging. Dat heeft een onverwacht voordeel: de druk op populaire natuurgebieden en kleine campings kan afnemen. Eerder op pad, minder drukte.
Wat dit betekent voor wandelaars
Tweederde van de Nederlanders wandelt regelmatig, blijkt uit de Nationale wandelmonitor 2021 van wandelnet. Wandelen is al jaren de populairste vrijetijdsbesteding van het land. Wat nu verandert, is de context.
De mensen die normaal een weekje Toscane boekten en nu twijfelen, kijken voor het eerst serieus naar een dagtrip naar Drenthe of een weekend in Zeeland. Ze zoeken niet naar een wandelroute van 25 kilometer. Ze zoeken naar een dag die aanvoelt als vakantie. Een wandeling ’s ochtends, een museum of een terras in de middag, goed eten op de terugweg.
Dat is precies het gat dat wij willen vullen.
Waarom de dagtrip het slimste antwoord is op dit moment
Een dagtrip heeft drie dingen die een buitenlandse vakantie niet heeft: je kunt hem spontaan plannen, hij kost geen vermogen, en je bent thuis voor je te moe bent van het reizen zelf.
We leven in een land met middeleeuwse Hanzesteden op een uur rijden, met het enige echte heuvelland van Nederland in het zuiden, met kustwandelingen (én haaientanden zoeken), die zich nauwelijks van de Normandische kust laten onderscheiden als het licht goed valt. Het probleem is niet het aanbod. Het probleem is dat we het gewend zijn om dit als gewoon te beschouwen.
Een cache zoeken in de historische binnenstad van Deventer terwijl je niet weet wat er om de hoek zit. Een wandeling door de Kennemer Duinen gevolgd door een glas wijn op de Grote Markt in Haarlem. De Sint-Pietersberg in Maastricht opkomen terwijl de Maas beneden je glinkt in de ochtendzon. Dat zijn belevingen. Geen afvinkpunten.
Wat OutdoorOnly dit jaar voor je plant
We schrijven dit jaar een reeks dagtrip-gidsen voor wandelaars die Nederland opnieuw willen ontdekken. Niet als routesheet, maar als een dag die je bijblijft. Wandelen als vertrekpunt, een doel onderweg, en een plek om daarna bij te komen.
Elke gids bevat een concreet dagprogramma: waar je start, wat je loopt, waar je geocaches vindt als je dat wilt, en waar je na afloop goed eet zonder dat het een reclamestuk is. Eerlijk advies, zoals altijd.
De eerste gidsen zijn er voor Utrecht, Maastricht, de Veluwe, Haarlem en de trein als vertrekpunt door heel Nederland. Ze verschijnen de komende weken.
tip: plan je dagtrip op een doordeweekse dag als het enigszins kan. De meeste populaire wandelgebieden en binnensteden zijn in het weekend merkbaar drukker. Een dinsdag in de Kennemer Duinen voelt anders dan een zonnige zondag.
Nederland is mooi genoeg om er een dag echt van te genieten. Je hoeft daar geen vliegtuig voor te nemen.