Wie bij Brabant aan zandpaden en bossen denkt, heeft dit stuk gemist. Tussen Heeze, Someren, Lierop en Mierlo ligt een heidevlakte waar je een uur kunt lopen zonder een gebouw te zien. Met vennen, stuifzand, een schaapskudde met herder, en in het oosten het grootste heideven van Nederland. In augustus verandert dat alles in één paars veld, en precies dan wil iedereen ernaartoe. Dit artikel zet alles op een rij: de routes, de startpunten, de regels en de dingen die de meeste gidsen overslaan, zoals welke 400 hectare wanneer dicht is en waarom je je hond bij de schaapskudde kort aan de lijn houdt.
Wandel je liever ergens anders in de buurt? De Biesbosch ligt een uur rijden verderop, in de Maashorst wandel je tussen de stuifduinen en langs het wisentengebied, en in ons overzicht van de mooiste wandelgebieden van Nederland vind je meer opties.
Kaart: routes en startpunten
Alle startpunten en parkeerplaatsen op één kaart, met per speld het adres en welke routes er beginnen. Zo zie je in één oogopslag welke kant van de heide bij jouw route past. De heide heeft namelijk meerdere ingangen die kilometers uit elkaar liggen, en niet elke route start bij het bekende Heidecafé.
De wandelroutes van de Strabrechtse Heide in één overzicht
| Route | Lengte | Markering | Start | Bijzonder |
|---|---|---|---|---|
| Vennenroute | 5,1 km | paars | Natuurpoort De Plaetse, Heeze | Langs de vennen, onze favoriet |
| Heideroute (Snuffelroute) | 4 km | geel | De Plaetse, Heeze | Loopt half door het hondenlosloopgebied |
| Herderspad | 3,3 km | donkerblauw | Bij de schaapskooi, De Plaetse | Langs schaapskooi en insectentuin |
| Heideakkerroute | 4 km | wit | Zie routepagina Staatsbosbeheer | Langs de heideakkers |
| Stuifzandroute | 7 km | rood | Zie routepagina Staatsbosbeheer | Langs stuifzand en De Galgenberg, langste route |
| Rulse Laarzenpad | 5,8 km | wit met zwarte laarsjes | Beekdal van de Rul, Heeze | Geen honden, runderen in het gebied |
| Kabouterpad | 1 km | kabouters | Heidecafé, De Plaetse | Voor kinderen van 3 tot 7 jaar |
| Groene route rond De Plaetse | kort | groen | De Plaetse, Heeze | Rolstoelgeschikt |
Alle routes zijn gratis. Alleen het Kabouterpad kost wat: 6,50 euro per kind, inclusief een rugzakje met opdrachten dat je haalt bij het Heidecafé.
Zo zit het gebied in elkaar
De Strabrechtse Heide ligt tussen Heeze, Someren, Lierop en Mierlo, pal onder de A67. Het gebied is zo’n 1.850 hectare groot en daarmee het grootste aaneengesloten heidegebied van Noord-Brabant. Staatsbosbeheer beheert het leeuwendeel, zo’n 1.600 hectare. Samen met het Beuven is de heide een beschermd Natura 2000-gebied, aangewezen onder zowel de Habitat- als de Vogelrichtlijn. Dat klinkt als papierwerk, maar je merkt het in het veld: delen zijn in het broedseizoen dicht, en er wordt volop aan herstel gewerkt.
Het landschap is afwisselender dan het woord “heide” doet vermoeden. Droge struikheide op de zandruggen, natte laagtes met dopheide en vennen, stukken stuifzand rond De Galgenberg, en aan de randen bos. Aan de zuidkant loopt het beekdal van de kleine Aa en de Rul, waar het landschap ineens groen en besloten wordt.
Het Beuven: het grootste heideven van Nederland
In het oosten van het gebied ligt het Beuven, met ruim 60 hectare het grootste heideven van Nederland. Staatsbosbeheer noemt het kortweg het grootste ven van het land. Hier werd één van de eerste grote venherstelprojecten van Nederland uitgevoerd, en dat betaalde zich uit: zeldzame soorten keerden terug. De roerdomp broedt er weer, met in goede jaren tot zeven territoria.
Verwacht geen strandje: het ven is een natuurreservaat, geen recreatieplas. Je kijkt erover uit vanaf de paden, en dat is precies genoeg. Boven het water jagen libellen, in de oeverzones groeien waterlepeltje en zonnedauw, dat kleine vleesetende plantje dat insecten vangt met kleefdruppels.
Wanneer ga je: de heidebloei en de sluitingen
Augustus en september zijn de maanden waarin de struikheide bloeit, zo simpel is het. Dan kleurt de vlakte paars en zoemt het er van de bijen. Het is ook meteen de drukste periode, zeker in het weekend.
Pro tip: ga in de bloeitijd vroeg. Het gebied is open vanaf zonsopgang, en in de eerste uren heb je het mooiste licht, de meeste dieren en de minste mensen. Tegen de middag lopen de parkeerplaatsen bij De Plaetse vol.
Buiten de bloei heeft de heide een ander gezicht, en eerlijk is eerlijk: wij vinden de stille maanden minstens zo goed. In de winter is dit het beste gebied van Noord-Brabant om de klapekster te zien, een zeldzame wintergast die vanaf een hoge tak zijn jachtgebied overziet.
Houd wel rekening met de sluitingen. Zo’n 400 hectare van het gebied is elk jaar dicht van 15 maart tot 15 juli voor het broedseizoen, en opnieuw van 15 oktober tot 15 november tijdens de kraanvogeltrek. Dat kraanvogels hier pleisteren op hun trek naar het zuiden is vrij bijzonder voor Brabant. De rest van het gebied blijft in die periodes gewoon open. Het hele gebied is ’s nachts dicht, van zonsondergang tot zonsopgang.
De routes vanaf De Plaetse (Heeze)
Natuurpoort De Plaetse aan de noordkant is het hoofdstartpunt, met parkeerplaats, het Heidecafé en de schaapskooi. Hier beginnen vier van de acht routes.
Vennenroute (5,1 km, paars)
Onze favoriet, en de route die we je als eerste aanraden. Je loopt van het besloten bos bij De Plaetse de open heide op, langs een reeks vennen waar libellen boven het water hangen. Het is de route die alles laat zien wat de Strabrechtse Heide te bieden heeft: bos, heide, water en verte.
- Start: Natuurpoort De Plaetse, De Plaetse 71A, 5591 TX Heeze
- Lengte: 5,1 km
- Markering: paarse paaltjes
Heideroute of Snuffelroute (4 km, geel)
De route voor wie met hond komt. Het eerste deel loopt over de heide waar de hond aan de lijn moet, halverwege kom je door het hondenlosloopgebied waar hij mag rennen. Vandaar de bijnaam Snuffelroute.
- Start: De Plaetse, Heeze
- Lengte: 4 km
- Markering: gele paaltjes
- Honden: los toegestaan in het losloopgebied halverwege de route, daarbuiten aangelijnd
Herderspad (3,3 km, donkerblauw)
Een korte lus langs de schaapskooi, de insectentuin en de groentetuin. De beste keuze met jonge kinderen die nét te groot zijn voor het Kabouterpad, of als je de kudde wilt zien zonder een halve dag te lopen.
- Start: bij de schaapskooi naast De Plaetse
- Lengte: 3,3 km
- Markering: donkerblauwe paaltjes
Kabouterpad (1 km)
Voor kinderen van 3 tot 7 jaar. Bij het Heidecafé haal je een rugzakje met opdrachten, daarna volg je de kabouters het bos in. Het pad is ook toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking.
- Start: Heidecafé, De Plaetse 71A, Heeze
- Lengte: 1 km
- Prijs: 6,50 euro per kind, inclusief rugzakje
Wie slecht ter been is of een kinderwagen duwt, kan bovendien de groen gemarkeerde route rond De Plaetse nemen. Die is volgens Staatsbosbeheer geschikt voor rolstoelen.
De routes verder het gebied in
Stuifzandroute (7 km, rood)
De langste gemarkeerde route, voor wie de heide echt wil ervaren. Je komt langs de stuifzanden en De Galgenberg, en op de open delen heb je die zeldzame Brabantse verte waar de horizon alleen uit heide bestaat.
- Lengte: 7 km
- Markering: rode paaltjes
- Let op: op de open stukken is geen schaduw. Neem in de zomer water mee en smeer je in
Heideakkerroute (4 km, wit)
Loopt langs de heideakkers, kleine graanveldjes zoals die hier eeuwenlang bij het heidebedrijf hoorden. Staatsbosbeheer zaait ze tegenwoordig opnieuw in als onderdeel van het herstelwerk.
- Lengte: 4 km
- Markering: witte paaltjes
Rulse Laarzenpad (5,8 km, wit met zwarte laarsjes)
De buitenbeentjes-route: niet over de heide maar door het beekdal van de Rul aan de rand van Heeze. Nat, groen en besloten, het tegendeel van de open vlakte. In het gebied lopen runderen, en daarom is dit de enige route waar honden verboden zijn, ook aangelijnd.
- Lengte: 5,8 km
- Markering: wit met zwarte laarsjes
- Honden: verboden
- Let op: de naam zegt het al, na regen wil je hier waterdichte schoenen of laarzen
Liever je eigen rondje? Het gebied valt binnen het Brabantse wandelknooppuntennetwerk, en over de heide loopt het Brabants Vennenpad, een streekpad van 258 kilometer met geel-rode markering. De NS-wandeling Strabrechtse Heide (13 of 17 km, van station Geldrop naar station Heeze) volgt een deel van dat pad.
De schaapskudde en de wolf
Over de heide trekt een kudde Kempische heideschapen, zo’n 350 dieren, met herder en herdershond. De schapen zijn geen decor: ze houden het gras kort dat de heide anders overwoekert. De kudde is vaak aan het eind van de middag bij de grote schaapskooi naast De Plaetse te vinden, al is daar geen garantie op.
Sinds de wolf zich in Brabant heeft gevestigd, lopen er kuddebeschermingshonden mee. Grote, witte honden die bij de kudde horen en hun werk serieus nemen.
Pro tip: kom je de kudde tegen, houd dan afstand en lijn je hond kort aan. De kuddebeschermingshonden zien een loslopende hond als bedreiging voor de schapen. Aaien is er niet bij, hoe vriendelijk ze ogen.
Wat je verder tegenkomt
De Strabrechtse Heide is één van de rijkste heidegebieden van het land, en dat is geen reclamepraat maar de reden dat het een Natura 2000-gebied is. Meer dan honderd paartjes roodborsttapuit broeden er, tientallen paren nachtzwaluw en boomleeuwerik. Op zomeravonden hoor je de nachtzwaluw ratelen, een geluid dat je nooit meer vergeet als je het één keer herkend hebt.
Onderweg zie je de heikikker en de rugstreeppad in de vennen, de levendbarende hagedis op de droge stukken, en met wat geluk het gentiaanblauwtje, een zeldzame vlinder die zijn eitjes alleen op klokjesgentiaan legt.
Je ziet ook het herstelwerk. Kale plagplekken, gemaaide stroken, en hier en daar een grijs poeder op de bodem: steenmeel, dat de verzuring van de bodem moet tegengaan. Staatsbosbeheer werkt hier van 2019 tot 2028 aan herstel van het heidelandschap, geholpen door de Strabrechtse Heidebrigade, een club van bijna twintig vrijwilligers die handmatig plagt en klokjesgentiaan inzaait. Dat de heide er zo bij ligt, is dus geen toeval maar onderhoud.
Eén litteken hoort bij het verhaal: in juli 2010 woedde hier één van de grootste natuurbranden die Nederland kende. Het vuur sloeg zelfs over de A67 heen, de snelweg ging dicht. De heide herstelde, maar het verklaart waarom hier bij droogte een rookverbod extreem serieus wordt genomen.
Praktische informatie
- Adres hoofdstartpunt: Natuurpoort De Plaetse, De Plaetse 71A, 5591 TX Heeze
- Andere startpunten: Natuurpoort Vennenhorst, Bosrandweg 6, 5712 GX Someren (zuidkant); parkeerplaats Heezerweg 22, 5731 PT Mierlo (noordwestkant)
- Lengte routes: 1 tot 7 km gemarkeerd; via knooppunten en het Brabants Vennenpad langer
- Prijs: gratis; alleen het Kabouterpad kost 6,50 euro per kind
- Open: dagelijks van zonsopgang tot zonsondergang; 400 hectare dicht van 15 maart tot 15 juli (broedseizoen) en 15 oktober tot 15 november (kraanvogeltrek)
- Reserveren: niet nodig
- Honden: aangelijnd welkom; losloopgebied op de gele Snuffelroute; verboden op het Rulse Laarzenpad; kort aanlijnen bij de schaapskudde
- Toegankelijkheid: groene route rond De Plaetse is rolstoelgeschikt; Kabouterpad toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking
- Parkeren: parkeerplaatsen bij De Plaetse, Vennenhorst en aan de Heezerweg in Mierlo
- Openbaar vervoer: NS-wandeling van station Geldrop naar station Heeze (13 of 17 km) loopt over de heide; beide stations liggen aan de lijn Eindhoven-Weert
- Voorzieningen: Heidecafé de Strabrechtse Heide bij De Plaetse (openingstijden wisselen, check heidecafe.nl); Boscafé de Soete Inval bij Vennenhorst
- In de buurt: Lieropse Heide (sluit direct aan), Herbertusbossen en Kasteel Heeze, De Heihorsten bij Someren
- Info: staatsbosbeheer.nl/strabrechtse-heide
Leuk detail voor wie bij De Plaetse neerstrijkt: het Heidecafé wordt gerund met cliënten van Kempenhaeghe, het expertisecentrum voor epilepsie dat verderop in Heeze zit. Je koffie steunt dus meteen een goed verhaal.
Wat neem je mee
Voor een rondje van een uur of twee hoef je niet zwaar in te pakken, maar drie dingen verdienen aandacht. Stevige wandelschoenen zijn genoeg; alleen voor het Rulse Laarzenpad wil je waterdicht. Op de open heide is nauwelijks schaduw, dus neem meer water mee dan je denkt nodig te hebben, zeker in de bloeitijd als het nog volop zomer is. Een dagrugzak van 20 liter is ruim voldoende.
En check jezelf na afloop op teken. Heide is tekenland, zeker van maart tot oktober. Een tekentang in je rugzak weegt niets en je bent ‘m precies één keer heel dankbaar.
Veelgestelde vragen
Waar kun je parkeren bij de Strabrechtse Heide?
Het hoofdstartpunt is Natuurpoort De Plaetse, De Plaetse 71A in Heeze. Aan de zuidkant parkeer je bij Natuurpoort Vennenhorst (Bosrandweg 6, Someren), aan de noordwestkant aan de Heezerweg 22 in Mierlo. In het bloeiseizoen lopen de parkeerplaatsen bij De Plaetse in de loop van de ochtend vol.
Wat is de mooiste wandelroute op de Strabrechtse Heide?
Wij vinden de Vennenroute (5,1 km, paarse markering) de mooiste: bos, open heide en vennen in één ronde. Wil je verder lopen, kies dan de Stuifzandroute van 7 kilometer langs het stuifzand en De Galgenberg.
Wanneer bloeit de heide op de Strabrechtse Heide?
De struikheide bloeit in augustus en september. Dan kleurt het gebied paars. De eerste helft van augustus is meestal het hoogtepunt, maar het exacte moment verschilt per jaar met het weer.
Mag je hond los op de Strabrechtse Heide?
Alleen in het hondenlosloopgebied, waar de gele Snuffelroute (4 km) doorheen loopt. Op de rest van de heide moet je hond aan de lijn, en op het Rulse Laarzenpad zijn honden helemaal verboden vanwege de runderen. Houd je hond kort bij de schaapskudde: daar lopen kuddebeschermingshonden.
Is de Strabrechtse Heide gratis toegankelijk?
Ja. Het gebied is gratis toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. Alleen het Kabouterpad voor kinderen kost 6,50 euro, inclusief opdrachtenrugzakje.
