Eerst even de verwarring wegnemen: sinds 2022 is Maashorst ook de naam van een gemeente. Dit artikel gaat over het natuurgebied De Maashorst, de vlakte van bos, heide, stuifzand en vennen tussen Uden, Nistelrode, Schaijk en Herpen. Wie hier komt wandelen, loopt over een van de geologisch vreemdste plekken van Nederland: een breuk in de aardkorst waar het water niet in het dal staat, maar boven op de hoogte. Daarover straks meer, want de kans is groot dat je voor iets anders komt: de wisenten.
Daarover zijn we meteen eerlijk, want de meeste gidsen vertellen dit verkeerd. De wisenten, taurossen en Exmoorpony’s lopen niet vrij door het hele gebied. Ze grazen samen in een omheind deel van zo’n 1.200 hectare, en het wandelpad door dat gebied is een groot deel van het jaar dicht. Wanneer je ze wél ziet en waar je moet staan, lees je hieronder. Meer wandelen in de provincie? Bekijk ook onze gids voor de Strabrechtse Heide of het overzicht van de mooiste wandelgebieden van Nederland.
De wandelroutes van de Maashorst in één overzicht
| Route | Lengte | Markering | Start |
|---|---|---|---|
| Docus de Das Avonturenpad | 1,5 km | verhaal-/speelpad | Udensedreef 14, Schaijk |
| Kabouterpad | 2,5 km | groen | Natuurcentrum, Nistelrode |
| Bernhovenpad | 2 of 4 km | comfort- en avontuurvariant | Uden-Noord, bij Bernhoven |
| Dierenpad | 3 km | rolstoelvignet | Natuurcentrum, Nistelrode |
| De Slabroekse Vennen | 3 km | rolstoeltoegankelijk | Natuurcentrum, Nistelrode |
| Duinen in De Maashorst | 3,5 km | wit | Natuurcentrum, Nistelrode |
| Hoog en Laag Slabroek | 4 km | blauw | Natuurcentrum, Nistelrode |
| De Vijf Landschappen | 5 km | geel | Natuurcentrum, Nistelrode |
| Rondje Herperduin | 5,5 km | zie startpunt | De Kriekeput, Herpen |
| Berg en Breukroute | 6,5 km | zie startpunt | parkeerplaats Bedafse Bergen, Uden |
| Boswachterspad Kanonsbergroute | 8 km | geel | parkeerplaats Schaijksedreef, Nistelrode |
| Bedafse Bergen-route | 10 km | zie startpunt | De Mastworp, Bedafseweg 22, Uden |
Daarnaast ligt er een knooppuntennetwerk van ruim 100 kilometer met meer dan 80 knooppunten, en loopt het Hertogenpad (de lange-afstandsroute van Breda naar Roermond) dwars door het gebied.
Zo zit het gebied in elkaar
De Maashorst bestaat uit drie deelgebieden. Het zuidelijke deel is het grootst en het bekendst, met de Slabroekse Bergen, de Kanonsberg, de Schaijkse heide en de wijstgronden. In het noorden, tussen Oss en Herpen, ligt Herperduin met bos, vennen en zandverstuivingen. In het westen ligt De Hooge Vorssel, pal op de Peelrandbreuk.
Het gebied wordt beheerd door een samenwerking van de gemeenten Bernheze, Maashorst en Oss, Staatsbosbeheer en waterschap Aa en Maas. Hun visie voor 2050 is procesnatuur: de natuur zoveel mogelijk haar gang laten gaan, met de grazers als grote motor. Voor jou als wandelaar betekent dat een gebied met een rustige natuurkern en een levendigere rand, waar de paden en startpunten aan de buitenkant liggen.
De Peelrandbreuk: waar het water de verkeerde kant op stroomt
Dit is het verhaal dat de Maashorst anders maakt dan elk ander wandelgebied van Nederland, en de meeste bezoekers lopen er zo aan voorbij. Onder het gebied loopt de Peelrandbreuk, een breuklijn in de aardkorst. Aan de ene kant schuift de bodem al miljoenen jaren langzaam omhoog (de Peelhorst), aan de andere kant zakt hij (de slenk).
Nu het rare: op de hóge kant is de grond nat, op de lage kant droog. Dat hoort andersom. Het komt doordat de breuk als een ondergrondse muur werkt: grondwater kan er niet doorheen en wordt langs het breukvlak omhooggeduwd. Dat verschijnsel heet wijst, en het bestaat vrijwel nergens anders. Het opgestuwde water is ijzerrijk en kleurt roestbruin tot rood in de sloten en plassen.
Zien doe je dit het mooist in het Sint Annabos bij Uden, waar een knuppelbrug over het natte wijstgebied loopt en de breuk als een duidelijke steilrand in het landschap staat. De wijstgronden zijn een aardkundig monument, en het gebied maakt deel uit van Geopark Peelhorst en Maasvallei, dat op weg is naar een officiële UNESCO-status.
De Berg en Breukroute (6,5 km, start bij de parkeerplaats van de Bedafse Bergen aan de Schansweg in Uden) rijgt het hele verhaal aan elkaar: de stuifzandwal, de steilrand en het wijstgebied met de knuppelbrug.
Meer wandelen in de provincie? Bekijk ook onze gids voor de Strabrechtse Heide, de of het overzicht van de mooiste wandelgebieden van Nederland.
Pro tip: loop de Berg en Breukroute na een natte periode. De wijstgronden staan er dan het mooist bij en de roestkleur in het water is op zijn duidelijkst. In een droge zomer valt het wijsteffect deels stil.
De wisenten zien: zo werkt het echt
Status wisentenpad: open van 1 september t/m 14 maart. Dicht van 15 maart t/m 31 augustus (rust- en broedseizoen). De kudde zien kan het hele jaar vanaf het uitkijkpunt aan de Udensedreef.
De Maashorst is een van de weinige plekken in Nederland met wisenten, Europese bizons. Sinds 2016 grazen ze hier, inmiddels samen met taurossen en Exmoorpony’s in één omheind begrazingsgebied van zo’n 1.200 hectare. De wisentkudde telt veertien dieren (stand voorjaar 2025).
Belangrijk om te weten vóór je komt:
- Het wandelpad door het wisentengebied is dicht van 15 maart tot en met 31 augustus (rust- en broedseizoen). Van 1 september tot 15 maart mag je er doorheen.
- Het hele jaar door kun je de kudde zien vanaf het uitkijkpunt aan de Udensedreef, bij het houten wisentbeeld. Ook de Weversweg en het Slingerpad geven zicht op het begrazingsgebied.
- Het Natuurcentrum organiseert excursies met een gids, de betrouwbaarste manier om de dieren echt goed te zien.
In het begrazingsgebied gelden regels, en die zijn er niet voor de vorm: houd minstens 50 meter afstand, blijf op de paden (afwijken mag alleen om afstand te houden), voer en aai de dieren niet, en loop nooit tussen een kudde door. Een wisent oogt log, maar is sneller dan jij.
Pro tip: neem een verrekijker mee. Op 50 meter of meer afstand is het verschil tussen “een bruine stip” en een echte wisentervaring precies dat ene ding in je rugzak. Onze aanraders staan in de gids voor compacte verrekijkers.
Met de hond ligt het gevoelig: in het hele gebied geldt een aanlijnplicht, en bij het begrazingsgebied kun je de hond beter helemaal thuislaten. Er zijn negen aangewezen losloopgebieden, herkenbaar aan de borden, met eigen parkeerplaatsen in de buurt.
De Bedafse Bergen: stuifzand van vijftien meter hoog
Aan de westrand bij Uden liggen de Bedafse Bergen, een stuifzandwal uit de late middeleeuwen die bijna vijftien meter boven de omgeving uitsteekt. Het zand stoof hier ooit metershoog op tegen de akkerwallen; nu is het een rug met eikenstrubben (kromgegroeide, eeuwenoude eiken) en twee stukken waar het zand nog echt stuift.
Het is het spectaculairste reliëf van de Maashorst en de favoriete plek voor gezinnen: kinderen rennen de hellingen op en af terwijl jij op de rand van het zand zit. De Bedafse Bergen-route (10 km, start bij De Mastworp aan de Bedafseweg) neemt de hele wal mee; wie korter wil, pakt de Berg en Breukroute die er ook langskomt.
We hebben er zelf een geocache gelopen, zie hieronder onze video van deze geocache op bedaf.
Grafheuvels op de Slabroekse Heide
Wandel je vanaf het Natuurcentrum de Slabroekse Heide op, dan loop je door een prehistorisch grafveld met zo’n honderd grafheuvels en een urnenveld uit de vroege ijzertijd. In 2010 vonden archeologen hier een rijk graf van zo’n 2.600 jaar oud; de vondsten liggen in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Het beroemdere vorstengraf van Oss, de grootste grafheuvel van Nederland met een doorsnede van ruim vijftig meter, hoort bij hetzelfde ijzertijdlandschap maar ligt buiten het natuurgebied, aan de zuidrand van Oss. Voor de grafheuvels die je al wandelend echt tegenkomt, ben je dus op de Slabroekse Heide aan het juiste adres.
Wat je verder ziet
De Maashorst is een succesverhaal in wording. Sinds de grazers er lopen en de natuur meer ruimte krijgt, ging de grauwe klauwier van één broedpaar in 2018 naar 23 paren, en keerden de oehoe en de middelste bonte specht terug. In de wijstgebieden groeien dotterbloem, bittere veldkers en moerasvaren; op de droge delen leven veldkrekels en blauwvleugelsprinkhanen. Reeën, dassen en vossen zie je met wat geluk in de vroege ochtend.
En de wolf? Er is geen gevestigde wolf in de Maashorst. Er zijn incidentele waarnemingen geweest, maar van een territorium of roedel is volgens de officiële wolvenmonitoring geen sprake.
De zes startpunten
- Natuurcentrum De Maashorst, Erenakkerstraat 5, 5388 SZ Nistelrode. Hét startpunt: acht routes, horeca met terras, en de plek voor excursies. Parkeren op 200 meter voor het centrum, met laadpunten en twee mindervalidenplekken bij de ingang.
- De Mastworp, Bedafseweg 22, 5406 TM Uden. Voor de Bedafse Bergen en de Berg en Breukroute.
- De Kriekeput, Schaijkseweg 3A, 5373 KL Herpen. Startpunt voor Herperduin, met restaurant en kiosk bij de zwemplas. Parkeren gratis.
- De Boshut, Udensedreef 14, 5374 RK Schaijk. Tegenover het Docus de Das Avonturenpad, dicht bij het wisenten-uitkijkpunt.
- Bomenpark Heesch, Vorsselweg 3, 5384 RW Heesch. Westkant, sluit aan op het Bomenpark.
- Camping De Heische Tip, Straatsven 4, 5411 RS Zeeland. Oostkant.
| Jouw situatie | Startpunt | Navigatie |
|---|---|---|
| Eerste bezoek, meeste routes | Natuurcentrum De Maashorst, Nistelrode | Route plannen |
| Wisenten zien (uitkijkpunt) | De Boshut, Schaijk | Route plannen |
| Met jonge kinderen (Docus de Das) | De Boshut, Schaijk | Route plannen |
| Stuifzand en de Peelrandbreuk | De Mastworp, Uden | Route plannen |
| Rolstoel of kinderwagen | Natuurcentrum De Maashorst, Nistelrode | Route plannen |
| Herperduin en de zwemplas | De Kriekeput, Herpen | Route plannen |
| Westkant, met het Bomenpark erbij | Bomenpark Heesch | Route plannen |
| Oostkant, rustig starten | De Heische Tip, Zeeland | Route plannen |
Praktische informatie
- Adres hoofdstartpunt: Natuurcentrum De Maashorst, Erenakkerstraat 5, 5388 SZ Nistelrode
- Lengte routes: 1,5 tot 10 km gemarkeerd; via knooppunten (100+ km) en het Hertogenpad langer
- Prijs: vrij toegankelijk; excursies via het Natuurcentrum betaald
- Open: dagelijks van zonsopgang tot zonsondergang; wandelpad wisentengebied alleen 1 september t/m 14 maart
- Reserveren: niet nodig, behalve voor excursies
- Honden: aanlijnplicht in het hele gebied; negen losloopgebieden met borden; liever niet bij het begrazingsgebied
- Toegankelijkheid: Dierenpad (3 km) en De Slabroekse Vennen (3 km) vanaf het Natuurcentrum zijn rolstoeltoegankelijk; Docus de Das is verhard en kinderwagenvriendelijk
- Parkeren: bij alle zes startpunten; gratis bevestigd bij De Kriekeput, elders geen tarief aangetroffen
- Openbaar vervoer: buslijnen 305 en 157 (Oss, Heesch, Nistelrode, Uden) stoppen aan de randen; het Bernhovenpad bij Uden-Noord heeft een eigen bushalte; dichtstbijzijnde station is Oss
- Voorzieningen: horeca bij alle zes startpunten; toiletten in het Natuurcentrum
- In de buurt: Herperduin (noordelijk deelgebied, eigen routes), natuurbegraafplaats Maashorst in Schaijk (vrij wandelbaar), Bedafse Bergen
- Info: natuurgebieddemaashorst.nl
Wat neem je mee
De paden zijn droog en zanderig, dus gewone wandelschoenen volstaan; alleen in de wijstgebieden wil je na regen iets waterdichts. Op de open heide en het stuifzand is weinig schaduw. En zoals gezegd: een verrekijker maakt bij het wisenten-uitkijkpunt het verschil. Voor een halve dag lopen is een dagrugzak van 20 liter ruim genoeg.
Veelgestelde vragen
Is er een wolf in de Maashorst?
Nee. Er zijn de afgelopen jaren incidentele waarnemingen geweest, maar volgens de officiële wolvenmonitoring van BIJ12 is er geen gevestigde wolf of roedel in of rond de Maashorst.
Wat is de mooiste wandelroute in de Maashorst?
Voor het unieke Maashorst-verhaal: de Berg en Breukroute (6,5 km), langs de Bedafse Bergen, de Peelrandbreuk en de natte wijstgronden met knuppelbrug. Voor een langere ronde is het Boswachterspad Kanonsbergroute (8 km) van Staatsbosbeheer een goede keuze.
Waar kun je parkeren in de Maashorst?
Bij alle zes officiële startpunten: Natuurcentrum De Maashorst (Nistelrode), De Mastworp (Uden), De Kriekeput (Herpen), De Boshut (Schaijk), Bomenpark Heesch en De Heische Tip (Zeeland). Het Natuurcentrum heeft de meeste routes voor de deur.
Is er een koningsgraf in de Maashorst?
Het vorstengraf van Oss, de grootste grafheuvel van Nederland, hoort bij het ijzertijdlandschap van de Maashorst maar ligt net buiten het natuurgebied, aan de zuidrand van Oss. In het gebied zelf wandel je op de Slabroekse Heide door een prehistorisch grafveld met zo’n honderd grafheuvels.
Kun je wisenten zien in de Maashorst?
Ja, maar niet altijd van dichtbij. De kudde loopt in een omheind begrazingsgebied. Het wandelpad daardoorheen is alleen open van 1 september tot 15 maart; de rest van het jaar kijk je vanaf het uitkijkpunt aan de Udensedreef of ga je mee met een excursie van het Natuurcentrum. Houd altijd minstens 50 meter afstand.
Waar ligt de Maashorst?
Natuurgebied De Maashorst ligt in het noordoosten van Noord-Brabant, tussen Uden, Nistelrode, Schaijk en Herpen, onder de A50 bij Oss. Let op: Maashorst is sinds 2022 ook de naam van de fusiegemeente van Uden en Landerd; het natuurgebied is groter en valt ook deels onder de gemeenten Bernheze en Oss.
