In het kort:
Nederland heeft ruim 11.000 kilometer aan gemarkeerde wandelpaden, van korte ommetjes van een uur tot meerdaagse lange-afstandsroutes dwars door het land. Brabant heeft de dichtste bossen en vennen, de Veluwe het meeste wild, de kust de meeste ruimte. België en Luxemburg voegen hoogteverschil toe dat Nederland niet heeft. Op deze pagina vind je per regio wat er te lopen is en waar je moet beginnen.
Waar ga je wandelen?
Nederland is klein maar verrassend gevarieerd. De Veluwe voelt anders dan de Wadden, en de Ardennen voelen anders dan allebei. Hieronder de regio’s in één oogopslag, met een link naar de uitgebreide gids per gebied.
| Regio | Landschap | Beste voor | Lees meer |
|---|---|---|---|
| Veluwe en Gelderland | Bos, heide, stuifzand | Wild spotten, meerdaags | → [Wandelroutes Veluwe en Gelderland] |
| Brabant en Zuid-Nederland | Bos, vennen, rivieren | Gezin, beginners, Limburg | → [Wandelroutes Brabant en Zuid-Nederland] |
| Wadden en kustgebied | Duin, strand, eilanden | Lente en zomer, wind | → [Wandelroutes Wadden en kustgebied] |
| Drenthe en Noord-Nederland | Heide, hunebedden, veen | Rust, meerdaags, natuur | → [Wandelroutes Drenthe en Noord-Nederland] |
| Utrecht en Heuvelrug | Landgoed, bos, heide | Randstad-uitvalsbasis | → [Wandelroutes Utrecht en Heuvelrug] |
| Randstad en Holland | Polder, duin, water | Stadswandelingen, NS | → [Wandelroutes Randstad en Holland] |
| Lange-afstandspaden | Heel Nederland | Meerdaags, etappes | → [Lange-afstandswandelpaden Nederland] |
| Nationale parken | Beschermd natuurgebied | Natuur, seizoenen | → [Nationale parken Nederland] |
| Korte wandelingen | Overal | Snel erop uit, NS | → [Korte wandelingen en stadswandelingen] |
| België en Luxemburg | Ardennen, Mullerthal | Hoogteverschil, buitenland | → [Wandelroutes België en Luxemburg] |
De Veluwe: het grootste wandelgebied van Nederland
De Veluwe is het meest gekozen wandelgebied van Nederland, en niet zonder reden. Het grootste aaneengesloten natuurgebied van het land heeft bossen, heidevelden, stuifzandduinen en een indrukwekkende wildstand. Edelherten, wilde zwijnen, reeën en Schotse hooglanders lopen er vrij rond.
Rondom de Posbank en het Nationaal Park Hoge Veluwe liggen de bekendste routes. Maar ook Kootwijk, Speulderbos en het gebied rondom Radio Kootwijk zijn het waard. Wie meerdere dagen wil wandelen, heeft genoeg aan de streekpaden die de Veluwe doorkruisen.
Ons advies: begin bij de Posbank voor uitzicht, ga naar Kootwijk voor de stuifzandvlakte, en plan een vroege ochtend in het Nationaal Park Hoge Veluwe als je wild wilt spotten.
→ Alles over wandelen op de Veluwe en in Gelderland
Brabant: bossen, vennen en de stilste plekken van het zuiden
Noord-Brabant heeft een onderschatte wandelinfrastructuur. Het Mastbos bij Breda, de Oisterwijkse Bossen en Vennen, de Kaapse Bossen bij Drimmelen en het Groene Woud tussen Tilburg en Den Bosch: stuk voor stuk gebieden waar je makkelijk een halve dag kwijt bent zonder iemand tegen te komen.
Limburg voegt hoogteverschil toe. De heuvels rondom Valkenburg, het Geuldal en Sint Pietersberg zijn de meest reliëfrijke wandelgebieden van Nederland. Klein vergeleken met de Ardennen, maar voor Nederlandse begrippen indrukwekkend.
Wat denk je van de wandelroute in Beerze en Junne als voorbeeld van hoe Brabant er op zijn best uitziet: kronkelende beekjes, knotwilgen en een uitgestrekte stilte die je niet verwacht zo dicht bij de snelweg.
→ Alle wandelroutes in Brabant en Zuid-Nederland
De kust en Wadden: ruimte en wind
De Nederlandse kust loopt van Zeeland tot de Waddeneilanden en biedt een heel ander wandelervaring dan het binnenland. Geen bomen die het zicht blokkeren, maar open duinen, weids strand en een horizon die ver weg lijkt.
De Waddeneilanden zijn een categorie apart. Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog hebben elk hun eigen karakter. Schiermonnikoog is het stilste van allemaal. Texel heeft de meeste routes. Terschelling heeft de mooiste bosgebieden op een eiland.
Op het vasteland zijn de Kennemerduinen, de Schoorlse Duinen en de Amsterdamse Waterleidingduinen de beste wandelgebieden langs de kust. Hier loop je door duinvalleien, langs meertjes en met kans op damherten en vossen.
→ Alles over wandelroutes aan de kust en op de Wadden
Drenthe en Noord-Nederland: traag en ver weg
Drenthe is het minst dichtbevolkte deel van Nederland en dat merk je op het wandelpad. Grote stille heidevelden, veengebieden, hunebedden en boerderijen die er al eeuwen staan. Het Drents-Friese Wold, Drentsche Aa en het Balloerveld zijn de beste gebieden.
Het Plankenpad in Drenthe is een van de meest bijzondere wandelroutes van het land: een kilometerslang vlonderpad door een veengebied waar normaal niemand komt. Een aanrader voor wie iets wil beleven buiten de gebaande paden.
Noord-Nederland heeft meer te bieden dan veel wandelaars denken. Friesland, Groningen en Overijssel (Nationaal Park Sallandse Heuvelrug, Weerribben-Wieden) zijn onderschatte wandelgebieden met veel ruimte en weinig drukte.
→ Wandelroutes in Drenthe en Noord-Nederland
Lange-afstandspaden: meerdaags door heel Nederland
Nederland heeft 20 officiële Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW’s) en 19 streekpaden. Samen bijna 12.000 kilometer gemarkeerde routes. Ze lopen van kust tot kust, van zuidpunt tot eiland, door vrijwel elk landschapstype dat Nederland heeft.
De bekendste zijn:
Pieterpad — van Pieterburen in Groningen naar Sint Pietersberg in Maastricht. Ruim 490 kilometer, de bekendste meerdaagse route van Nederland. Je loopt van noord naar zuid dwars door het land.
Trekvogelpad — een klassieke rondweg door Midden-Nederland, langs de Veluwe en door de Achterhoek. Geschikt voor wie het Pieterpad te druk vindt.
Marskramerpad — van de Duitse grens bij Bad Bentheim naar Scheveningen. Langs Deventer, over de Veluwe en door het Groene Hart. Een van de mooiste combinaties van natuur en cultuurhistorie.
Nederlands Kustpad — het langste LAW, meer dan 700 kilometer langs de gehele Nederlandse kust. Sections zijn ook los te lopen.
→ Alle lange-afstandswandelpaden van Nederland
België en Luxemburg: meer hoogte, ander landschap
Voor wie hoogteverschil zoekt dat Nederland niet biedt, zijn de Ardennen de voor de hand liggende keuze. Dinant, La Roche-en-Ardenne en de omgeving van Spa hebben rotsige riviervalleien, dichte bossen en routes die fysiek wat meer vragen.
Luxemburg heeft het Mullerthal, ook wel het “Kleine Zwitserland” van Luxemburg genoemd. Smalle kloven, zandsteen rotsen en beboste heuvels. Compact maar indrukwekkend. Een meerdaagse tocht door het Mullerthal is voor veel Nederlandse wandelaars een openbaring.
Het Nationaal Park Hoge Kempen in de Belgische provincie Limburg is een onderschat wandelgebied vlak over de grens. Heide, bossen en mijnterrein dat terug is gegeven aan de natuur.
De Fisherman’s Trail in Portugal hebben we ook uitgewerkt voor wie een keer echt naar buiten wil.
→ Wandelroutes in België en Luxemburg
Soorten wandelroutes in Nederland
Niet elke wandelroute is hetzelfde. Het helpt om te weten wat je zoekt.
Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW’s) zijn routes van minimaal 150 kilometer, beheerd door Wandelnet. Ze zijn wit-rood gemarkeerd en lopen in beide richtingen. Je kunt ze in etappes lopen. Er zijn 20 officiële LAW’s in Nederland.
Streekpaden zijn vergelijkbaar maar zijn rondroutes binnen één regio, geel-rood gemarkeerd. Het Veluwe Zwerfpad (357 km) is het populairste.
NS-wandelingen beginnen en eindigen bij een treinstation. Je reist met het openbaar vervoer en hoeft niet te parkeren. We zetten elk seizoen de beste NS-wandelroutes op een rij.
Wandelknooppunten zijn genummerde kruispunten in een regionaal wandelnetwerk. Je stippelt zelf je route uit door knooppuntnummers te volgen. Vrijwel elke provincie heeft een eigen netwerk.
Groene Wissels zijn rondwandelingen van 5 tot 20 kilometer, startend bij een station of bushalte. Meer dan 650 stuks, niet gemarkeerd maar goed te volgen via routekaart of app.
Wanneer wandel je waar?
Het seizoen bepaalt voor een deel wat je beste keuze is.
Lente (maart-mei) is de tijd voor de kust en de bloeiende Bollenstreek. De heidegebieden zijn nog niet op hun mooist, maar de bossen staan vol met bosanemonen en de vogels zijn terug. De Wadden zijn rustig en de eilanden niet vol.
Zomer (juni-augustus) is mooi overal, maar druk op de populaire plekken. De Veluwe is ’s ochtends vroeg op zijn best. De kust heeft de langste dagen. In België en Luxemburg is het aangenamer dan in augustus op Texel.
Herfst (september-november) is voor veel wandelaars het mooiste seizoen. De Veluwe kleurt oranje en rood. De heide bloeit paars in augustus en september. Paddenstoelen verschijnen in de bossen van Brabant en Drenthe. Het is rustiger dan de zomer en de kleuren compenseren alles.
Winter (december-februari) is het seizoen voor de heuvelrug en de kust. Op een heldere winterdag is wandelen in de Kennemerduinen of op de Utrechtse Heuvelrug een heel andere ervaring dan in de zomer: leeg, stil en scherp licht.
Wat neem je mee?
Een wandelroute begint bij de voorbereiding. Voor een korte dagtocht heb je andere spullen nodig dan voor een meerdaagse route.
Voor elke wandeling: goede wandelschoenen, voldoende water, een regenjack dat je compact kunt pakken en een manier om de route te volgen (app of kaart). Op de Veluwe en in de Ardennen wil je stevige schoenen met grip. Op de kust maakt dat minder uit.
Voor meerdaagse routes: een dagrugzak of trekkingrugzak, wandelsokken die blaren voorkomen, een powerbank voor je telefoon en een slaapzak als je in een hutje overnacht.
→ Alles over wandeluitrusting: schoenen, kleding en rugzakken
Wandelevents en georganiseerde tochten
Liever wandelen met anderen, of een datum in de agenda als stok achter de deur? Nederland heeft een groot aanbod aan wandelevents.
De Nijmeegse Vierdaagse is de bekendste: 160 kilometer in vier dagen, tientallen kilometers vol medewandelaars en langs de kant. Een belevenis apart, ook als je er niet voor loopt.
Daarnaast zijn er de Kennedymars in Sittard en Someren, nachtelijke wandelingen zoals De Nacht van de Vluchteling, en tientallen regionale wandeltochten door het jaar heen.
→ Alle wandelevents en georganiseerde tochten in Nederland
FAQ
Wat zijn de mooiste wandelroutes in Nederland?
Dat hangt af van wat je zoekt. Voor natuur en ruimte: de Veluwe en de Waddeneilanden. Voor hoogteverschil: Zuid-Limburg. Voor rust en geschiedenis: Drenthe. Voor een korte dagwandeling vanuit de stad: de Utrechtse Heuvelrug of de Amsterdamse Waterleidingduinen. We hebben per regio een uitgebreide gids.
Wat is het verschil tussen een LAW en een streekpad?
Een Lange-Afstand-Wandelpad (LAW) loopt van punt A naar punt B en is minimaal 150 kilometer lang. Een streekpad is een rondroute binnen één regio, ook lang maar je eindigt waar je begon. Beide zijn gemarkeerd en hebben een bijbehorende wandelgids.
Welke wandelroutes zijn geschikt voor beginners?
De meeste NS-wandelingen zijn goed voor beginners: ze zijn kort (10-15 km), goed gemarkeerd en beginnen bij een station. Groene Wissels zijn ook toegankelijk. Voor je eerste meerdaagse route zijn de etappes van het Pieterpad een goede keuze: je kunt zelf bepalen hoeveel kilometer je per dag loopt.
Welke regio in Nederland heeft de meeste hoogteverschillen?
Zuid-Limburg is het enige deel van Nederland met echte heuvels. De Vaalserberg (322 meter) is het hoogste punt. Het Geuldal en de omgeving van Valkenburg hebben de meest reliëfrijke wandelroutes. Voor meer hoogte ga je naar de Belgische Ardennen of het Mullerthal in Luxemburg.
Zijn er goede wandelroutes die je met de trein kunt bereiken?
Ja, de NS-wandelingen zijn speciaal ontworpen voor treinreizigers. Ze starten en eindigen bij een treinstation. Elke provincie heeft meerdere NS-wandelingen. Wij zetten elk seizoen onze favorieten op een rij.
Wat zijn goede meerdaagse wandelroutes in België?
De GR5 en GR15 in de Ardennen zijn de meest bekende meerdaagse routes. Het Mullerthal Trail in Luxemburg is compacter maar indrukwekkend. Het Nationaal Park Hoge Kempen vlak over de grens bij Eindhoven is ook geschikt voor een weekend.